//Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Προϊστορία (8200 – 1050 π.χ)
Τα πρώτα ίχνη μόνιμων εγκα τάσεων στην Κύπρο χρονολογούνται από τη Νεολιθική Εποχή (8200- 3800 π.χ).Ο πιο καλά διατηρημένος Νεολιθικός οικισμός είναι αυτός της Χοιροκοιτίας. Κατά τη Χαλκολιθική Εποχή (3800 – 2400 π.χ.) αρχίζει η εξόρυξη του χαλκού σε μικρές ποσότητες αλλά αυτό φέρνει μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής των κατοίκων. Και κατά τη Νεολιθική και κατά τη Χαλκολιθική Περίοδο οι άνθρωποι ζούσαν σε απλές κυκλικές κατοικίες με ένα δωμάτιο, χρησιμοποιούσαν πέτρινα εργαλεία και σκεύη, έφτιαχναν κοσμήματα από πωρόλιθο και έθαβαν τους νεκρούς τους κάτω από τα δάπεδα των κατοικιών τους.

Οι πρώτες σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής συμβαίνουν γύρω στα 2400 – 2200, δηλαδή στο τέλος της Χαλκολιθικής και στην αρχή της Πρώιμης εποχής του Χαλκού. Κατασκευάζονται τώρα κατοικίες μακρόστενες με πολλά δωμάτια, κατασκευάζονται κοσμήματα από χαλκό, χρησιμοποιείται το άροτρο στη γεωργία και θάβουν τους νεκρούς τους σε νεκροταφεία, έξω από το χώρο του σπιτιού. Παρά την οικονομική ανάπτυξη που έφεραν οι αλλαγές αυτές τόσο στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (2400 – 1900 π.χ) όσο και στη Μέση Εποχή του Χαλκού (1900 – 1650 π.χ.), οι άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν σε μικρά χωριά στην ενδοχώρα. Η επικοινωνία και το εμπόριο με χώρες γύρω από τη Μεσόγειο ήταν περιορισμένη.

Κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (1650 – 1050 π.χ.) σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές, όπως η ίδρυση πόλεων κοντά στη θάλασσα, η εντατική εξόρυξη χαλκού και άλλων μετάλλων, η επαφή και το εμπόριο με την Αίγυπτο, τη Μέση Ανατολή, το Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο τέλος του 13ου αιώνα π,χ. διαδοχικά κύματα ελλήνων από την Ηπειρωτική Ελλάδα εγκαθίστανται στην Κύπρο.

Ιστορικά χρόνια: Γεωμετρική και Αρχαϊκή Εποχή (1050 – 480 π.χ.)
Δύο αλλαγές σημαδεύουν το πέρασμα από την προϊστορική στην ιστορική περίοδο, η μια πολιτική και η άλλη τεχνολογική. Η πρώτη ήταν η δημιουργία πόλεων, που ήταν πόλεις – κράτη. Η δημιουργία αυτή συμπίπτει με την άφιξη και εγκατάσταση στο νησί του τελευταίου κύματος Αχαιών από την Ελλάδα, γεγονός που οδήγησε στο βαθμιαίο εξελληνισμό της Κύπρου με την υιοθέτηση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Από το 10ο αιώνα και μετά οι δεσμοί της Κύπρου με την Κρήτη και την Εύβοια γίνονται ιδιαίτερα στενοί.
Η δεύτερη αλλαγή ήταν η χρήση του σιδήρου στη Μεταλλουργία, η οποία σηματοδότησε την αρχή μιας νέας Εποχής, της Εποχής του Σιδήρου.

Η Εποχή του Σιδήρου περιλαμβάνει τη Γεωμετρική περίοδο (1050 – 750 π.χ.). Ονομάστηκε έτσι, γιατί στα αγγεία χρησιμοποιούνται κυρίως γεωμετρικά μοτίβα. Την περίοδο αυτή φτάνουν στην Κύπρο οι Φοίνικες.

Κατά την επόμενη περίοδο, την Αρχαϊκή (750 – 480 π.χ.), το νησί υποτάσσεται στους Ασσύριους.
Στη συνέχεια ο Αιγύπτιος Φαραώ Άμασις κατέλαβε την Κύπρο. Λίγο αργότερα, στο τέλος του 6ου αιώνα π.χ., η Κύπρος υποδουλώθηκε στους Πέρσες.

Κλασική, Ελληνιστική Περίοδος (480 – 330 π.χ.)

Στην Κλασική εποχή η Κύπρος σταδιακά γίνεται μέρος της Περσικής αυτοκρατορίας, αν και διατηρεί την ανεξαρτησία της σ’ ένα μεγάλο βαθμό. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ευαγόρα, βασιλιά της Σαλαμίνας(411 – 374 π.χ.), η Κύπρος έγινε ένα από τα πιο σημαντικά πολιτικά και πολιτιστικά κέντρα του Ελληνικού κόσμου. Ο Ευαγόρας προσπάθησε να απαλλάξει το νησί από την κυριαρχία των Περσών, αλλά μετά από ένα μακροχρόνιο, πόλεμο, αναγκάστηκε να υπογράψει συμφωνία ειρήνης με τους Πέρσες.
Η Περσική κυριαρχία τελείωσε κατά την Ελληνιστική Περίοδο (330 – 30 π.χ.), οπότε περιέρχεται στην κυριαρχία του Πτολεμαίου, ενός από τους διαδόχους του μεγάλου Αλεξάνδρου, επομένως δέχεται επιδράσεις από την Αλεξάνδρεια, την πρωτεύουσα του Βασιλείου της Αιγύπτου, που το κυβερνούν οι Πτολεμαίοι. Οι επιδράσεις αυτές είναι φανερές στη γλυπτική, την κεραμική, και στα αγάλματα.

Ρωμαϊκή, Βυζαντινή περίοδος.
Μετά το 30 π.χ οι Ρωμαίοι καταλαμβάνουν την Κύπρο. Κάτω από την κυριαρχία των Ρωμαίων οι κάτοικοι αναπτύσσουν το εμπόριο και απολαμβάνουν 300 χρόνια οικονομικής ανάπτυξης.
Όταν το Ρωμαϊκό Κράτος χωρίστηκε σε ανατολικό και δυτικό, η Κύπρος εντάχθηκε στο ανατολικό, που εξελίχθηκε αργότερα στη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Τότε χτίστηκαν και οι κυριότερες βυζαντινές εκκλησίες του νησιού.

Φραγκοκρατία.
Η Κύπρος στη συνέχεια πέρασε στην κυριαρχία του Ριχάρδου και των Ναϊτών Ιπποτών. Το 1192 αγόρασε απ’ αυτούς το νησί ο Γκυ ντε Λουζινιάν. Άρχισε έτσι η περίοδος της Φραγκοκρατίας, η οποία διήρκεσε μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα, γιατί το 1489 η Κύπρος παραχωρήθηκε στη Δημοκρατία της Βενετίας. Αρχίζει να επικρατεί το φεουδαρχικό σύστημα και γίνεται προσπάθεια αποδυνάμωσης της ορθόδοξης εκκλησίας και επικράτησης της Λατινικής.

Βενετοκρατία
Η «Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας» κυριάρχησε στο νησί από το 1489 έως το 1571. Επεδίωξε την κατοχή του, γιατί αντιλήφθηκε τη σημαντική θέση του στη Μεσόγειο για τις εμπορικές της δραστηριότητες.
Όταν οι Οθωμανοί κατέκτησαν το νησί της Ρόδου, το 1522, οι Βενετοί κατάλαβαν ότι υπήρχε κίνδυνος να χάσουν την Κύπρο. Γι’ αυτό έκτισαν ισχυρά τείχη γύρω από τη Λευκωσία και ισχυροποίησαν τα υπάρχοντα τείχη της Αμμοχώστου.

Τουρκοκρατία, Αγγλοκρατία.
Το 1571 η Κύπρος περνάει στα χέρια των Τούρκων και το 1878 στην κυριαρχία των Άγγλων.
Αν και πίστευαν οι Κύπριοι ότι θα υπήρχαν ουσιαστικές αλλαγές στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή και ότι θα εκπληρωνόταν η επιθυμία τους για ένωση με την Ελλάδα, αυτά δεν πραγματοποιήθηκαν. Aπογοητευμένοι οι Ελληνοκύπριοι από την αγγλική αποικιακή κυβέρνηση αλλά και από την οικονομική ύφεση που επικρατούσε, οδηγήθηκαν στην πρώτη εξέγερση τον Οκτώβριο του 1931. Οι Άγγλοι κατέπνιξαν την εξέγερση και επέβαλαν στον Κυπριακό λαό βαριά καταπιεστικά μέτρα.

Οι Έλληνες της Κύπρου συνέχισαν να πιέζουν τους Άγγλους ζητώντας εθνική αποκατάσταση και ‘ένωση με την Ελλάδα αλλά η Βρετανική κυβέρνηση συνέχισε να απορρίπτει τα αιτήματα.

Στις 15 Ιανουαρίου 1950 οργανώθηκε δημοψήφισμα για την ένωση με την Ελλάδα, στο οποίο το 95,7% των Ελληνοκυπρίων ψήφισαν υπέρ της ένωσης. Φυσικά τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος δεν άλλαξαν την αγγλική πολιτική.
Την ίδια χρονιά, στις 20 Οκτωβρίου, ο Επίσκοπος του Κιτίου Μακάριος Γ’ έγινε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου.

Το πολιτικό αδιέξοδο, στο οποίο βρέθηκαν οι Ελληνοκύπριοι, τους οδήγησε στην έκρηξη του εθνικού απελευθερωτικού αντιαποικιακού αγώνα (1955 – 1959) από την Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών ( ΕΟΚΑ). Στον αγώνα αυτό οι Τουρκοκύπριοι δεν πήραν μέρος, χρησιμοποιήθηκαν όμως από τους Άγγλους εναντίον των Ελληνοκυπρίων. Ο αγώνας οδήγησε στο τέλος της Βρετανικής κυριαρχίας αλλά όχι στην ένωση με την Ελλάδα. Με τη Συμφωνία Ζυρίχης -Λονδίνου δημιουργήθηκε η Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Κύπρου.

Η ανεξάρτητη ζωή της Κυπριακής Δημοκρατίας άρχισε στις 16 Αυγούστου 1960. Το Πολίτευμα ήταν Προεδρική Δημοκρατία με Πρόεδρο ελληνοκύπριο και Αντιπρόεδρο Τουρκοκύπριο. Πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξελέγη ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος.

Γρήγορα όμως δημιουργήθηκαν προβλήματα στις σχέσεις των δύο κοινοτήτων και στα τέλη του 1963 ξέσπασαν διακοινοτικές συγκρούσεις με θύματα κι από τις δυο πλευρές. Τα γεγονότα αυτά είχαν αρνητικές συνέπειες για την ως τότε συμβίωση των δύο κοινοτήτων. Σε ορισμένες μάλιστα περιοχές του νησιού οι Τούρκοι δημιούργησαν χωριστούς θύλακες και, όσοι ήταν μέλη της κυβέρνησης, αποχώρησαν.

Την τύχη της Κύπρου επιβάρυνε η επιβολή δικτατορίας στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1967. Στην επταετία που είχε την εξουσία η Χούντα, οι έλληνες χουντικοί συνεργάστηκαν με τα εξτρεμιστικά στοιχεία του νησιού, τα οποία δημιούργησαν την τρομοκρατική οργάνωση ΕΟΚΑ Β’ με αρχηγό το Γρίβα.

Στις 15 Ιουλίου 1974 η Ελληνική Χούντα μαζί με την ΕΟΚΑ Β’ έκαναν πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Κυβέρνησης. Οι πραξικοπηματίες επέβαλαν την εξουσία τους, απέτυχαν όμως να δολοφονήσουν τον Πρόεδρο Μακάριο, ο οποίος διέφυγε στο εξωτερικό.
Η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία και εισέβαλε στην Τουρκία με πρόφαση την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης. Εξαιτίας του πραξικοπήματος η άμυνα της Κύπρου ήταν αποδιοργανωμένη κι έτσι εύκολα ο τουρκικός στρατός αποβιβάστηκε στην Κερύνεια στις 20 Ιουλίου 1974.

Μετά την εισβολή η Χούντα έχασε την εξουσία στην Ελλάδα και στην Κύπρο οι πραξικοπηματίες αποχώρησαν από την εξουσία.
Οι Τούρκοι με νέα επίθεση τον Αύγουστο του 1974 κατόρθωσαν να καταλάβουν το 37% του Κυπριακού εδάφους. Περίπου 200.000 ελληνοκύπριοι έγιναν πρόσφυγες και μετακινήθηκαν από το βόρειο μέρος, που είχε καταληφθεί, στις ελεύθερες περιοχές του νησιού. Πάνω από 4.000 ήταν οι νεκροί και περίπου 2.000 οι αγνοούμενοι.
Ο Μακάριος επανήλθε στο νησί ως πρόεδρος της κυπριακής δημοκρατίας και διατήρησε το αξίωμά του μέχρι το θάνατό του το 1977.