//ΧΡΙΣΣΟ

ΧΡΙΣΣΟ

Ένα από τα πιο γνωστά χωριά ίσως, οφείλει τη φήμη του στο γνωστό δημοτικό τραγούδι «Στην Άμφισσα σφάζουν αρνιά και στο Χρισσό κριάρια…». Στους πρόποδες του Παρνασσού και μόλις 7 χιλιόμετρα από τον ομφαλό της γης, τους Δελφούς απλώνεται το παραδοσιακό αυτό χωριό.

Η ονομασία του σχετίζεται με την αρχαία φωκική πόλη Κρίσα, που ήταν κτισμένη σ’ αυτή την περιοχή, και συγκεκριμένα από παραφθορά του ονόματος αυτού. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιους γλωσσολόγους και το διπλό σίγμα που φαίνεται στο όνομα του χωριού είναι λανθασμένο και προέρχεται από την μεταφορά της ονομασίας στα ελληνικά από χάρτες ξένων περιηγητών, στους οποίους για λόγους προφοράς γράφεται Chrisso.

Το Χρισσό έχει μεγάλη ιστορία, καθώς η αρχαία Κρίσα χτίστηκε, σύμφωνα με τον Όμηρο, τον !4ο ή 15ο αιώνα π.χ

Ίχνη ερειπίων των τειχών της αρχαίας πλούσιας και ευμερούσας πόλης σώζονται σήμερα στο λόφο Στεφάνι, νοτιότερα από τη σημερινή θέση του χωριού. Στο τέλος της Μυκηναϊκής περιόδου η Κρίσα ήταν από τις φωκικές πόλεις που πήραν μέρος στην πανελλήνια εκστρατεία στην Τροία. Σύμφωνα με τον ιστορικό Παπαρηγόπουλο, το ιερό του Απόλλωνα καθώς και όλη η περιοχή μέχρι την παραλιακή Κίρρα άνηκαν στην Κρίσα. Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι ήταν ισχυρή πόλη της αρχαιότητας.

Αρκετα, όμως με τα ιστορικά στοιχεία, καιρός να γνωρίσουμε το χωριό.

Καθώς ανηφορίζεις προς το Χρισσό, απλώνεται στα πόδια σου το Κρισσαίο πεδίο, μια έκταση κατάφυτη από ελαιόδεντρα. Το αεράκι αναδεύει τα φύλλα τους και η πράσινη θάλασσα αλλάζει χρώματα, γίνεται ασημένια και το παιχνίδι των χρωμάτων συνεχίζεται κάτω από το εκτυφλωτικό φως του καλοκαιριάτικου ήλιου. Πάντα μου άρεσαν τα ελαιόδεντρα, γι’ αυτό ακριβώς το μαγευτικό παιχνίδι των χρωμάτων που δημιουργούν τα φύλλα τους.

Μπαίνοντας στο χωριό ακολουθείς έναν κεντρικό δρόμο, στις δυο πλευρές του οποίου συναντάς σπίτια , καταστήματα, καφετέριες,παραδοσιακές  ταβέρνες, λες και όλο το χωριό εκτείνεται κατά μήκος αυτού του κεντρικού δρόμου, κι όμως, περπατώντας, σου αποκαλύπτεται σιγά, σιγά… και πιστέψτε με, είναι πολύ όμορφο.

Στα λίγα μέτρα που διανύεις μπαίνοντας, συναντάς τον τεράστιο υπεραιωνόβιο πλάτανο που δεσπόζει στη μικρή πλατεία του χωριού. Είναι πανύψηλος, υπέροχος, θαρρείς σε καλεί να ξεκουραστείς στον ίσκιο του, στη φιλόξενη αγκαλιά του, κυρίως τις καυτές ημέρες του καλοκαιριού. Ένας καφές, ένα ουζάκι πραγματικά γίνονται απόλαυση, καθώς είσαι προστατευμένος στη δροσιά του. Δροσιά όμως αναδίδουν και οι δυο πέτρινες βρύσες που υπάρχουν στη μικρή αλλά και γραφική πλατεία του χωριού. Το νερό τους τρέχει ασταμάτητα και καταλήγει στις δυο πέτρινες γούρνες, αφού έχει διανύσει το μακρύ του ταξίδι από τα βουνά.  Εκεί δίπλα συναντάς και μια μεγάλη επιβλητική εκκλησία  με ένα δίδυμο καμπαναριό, την εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Κάποιοι μας είπαν πως είναι η Μητρόπολη του χωριού, άλλοι μας είπαν ότι η Μητρόπολη είναι η εκκλησία της Ευαγγελίστριας στο πάνω μέρος του χωριού. Σκέφτηκα ότι οι ερωτηθέντες είτε είναι αδιάφοροι και συνεπώς απληροφόρητοι, είτε οι έλληνες ερίζουν και για θέματα που κανονικά δεν θα έπρεπε να ερίζουν.

.Ανηφορίζοντας τον κεντρικό δρόμο εντύπωση κάνουν τα καλοδιατητηρημένα, καθαρά και περιποιημένα σπίτια, τα περισσότερα αναπαλαιωμένα,καθώς και τα  νεοκλασικά κτίρια που φανερώνουν την παλιά ευημερία των κατοίκων.  Μπαλκόνια με λουλούδια, κάτασπρες γλάστρες με κόκκινα γεράνια στην είσοδο, μια μικρή γλαστρούλα στο πρεβάζι του παραθύρου. Αυτό που τραβάει την προσοχή περισσότερο είναι οι μεγάλες σιδερένιες, βαμμένες με διάφορα χρώματα πόρτες που κλείνουν τις εσωτερικές αυλές. Το σπίτι έτσι γίνεται ένα φρούριο, κατά κάποιο τρόπο, στο εσωτερικό του οποίου η οικογένεια ακολουθεί το ρυθμό της ανενόχλητη από το βλέμμα των περαστικών. Απομεινάρι της Τουρκοκρατίας, έχω την εντύπωση, απομένει ακόμα και σήμερα δίνοντας ένα διαφορετικό χρώμα στο χωριό. Σε μερικές εισόδους των σπιτιών, πάνω στις περίτεχνες σιδερένιες πόρτες, συναντάς και το χεράκι, το ρόπτρο, που ειδοποιούσε κάποτε την οικογένεια για τον επισκέπτη του σπιτιού και που σήμερα έχει αντικατασταθεί απο το ηλεκτρικό κουδούνι.

Σε όλη τη διαδρομή του κεντρικού δρόμου σε συντροφεύει ένα υπέροχο τοπίο που συνδυάζει βουνό θάλασσα, έναν απέραντο ελαιώνα, ενώ στο βάθος, στον Κορινθιακό προβάλλει η Ιτέα και πιο πέρα το Γαλαξείδι. Από εκεί επίσης φαίνεται και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, περιτριγυρισμένο από τα τείχη της αρχαίας Κρίσας.

Σκέφτομαι ότι είναι τυχεροί οι κάτοικοι αυτού του χωριού. Το πρωί ή το απόγευμα πίνοντας τον καφέ του στα πνιγμένα από λουλούδια μπαλκόνια τους ή αγναντεύοντας από το παράθυρο αντικρίζουν τη θάλασσα άλλοτει ήρεμη και γαληνεμένη κάτω από το καλοκαιριάτικο φως, άλλοτε αγριεμένη από τους χειμωνιάτικους βοριάδες, πάντοτε όμως όμορφη.

Κι ενώ είσαι απόλυτα σίγουρος ότι το χωριό όλο απλώνεται μόνο στις δυο πλευρές αυτού του δρόμου, ανακαλύπτεις δρομάκια ανηφορικά και κατηφορικά που σε καλούν να εξερευνήσεις το χωριό περισσότερο.

Αποφάσισα να ακολουθήσω ένα από τα δρομάκια αυτά που οδηγούν προς την πάνω μεριά του χωριού, αρκετά ανηφορικό μπορώ να πω, που συνεχίζει με πλατιά μεγάλα σκαλιά και καταλήγει σε μια όμορφη εκκλησία, μου είπαν ότι είναι του Αγίου Βασιλείου.Η θέα είναι πανοραμική και σε αποζημιώνει για τον κόπο που έκανες να φτάσεις μέχρι εκεί.  Γενικά η περιδιάβαση στα δρομάκια και στα στενά του αμφιθεατρικού αυτού οικισμού είναι πολύ ευχάριστη και έχει ενδιαφέρον, γιατί συνεχώς ανακαλύπτεις μικρές λεπτομέρειες, μικρές όμορφες πινελιές που πραγματικά σου δημιουργούν μια πολύ ευχάριστη διάθεση.

Το χωριό σφύζει από ζωή το καλοκαίρι. Στους ντόπιους κατοίκους προστίθενται και αυτοί που μένουν στα αστικά κέντρα αλλά και αρκετοί ξένοι που επισκέπτονται τον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών. Μόλις τελειώσει η καλοκαιρινή περίοδος, βρίσκει τους συνηθισμένους ρυθμούς του, ηρεμία και μια κάποια μελαγχολία, που συνανατάς σε όλους τους μικρούς τόπους.

Kalamad