//ΞΑΝΘΗ, Η ΚΥΡΑ ΚΑΙ ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

ΞΑΝΘΗ, Η ΚΥΡΑ ΚΑΙ ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Μια καλοδιατηρημένη και πολύ ιδιαίτερη Παλιά Πόλη, ένα υπέροχο ποτάμι, καταπράσινα δάση ολόγυρα, γεύσεις που σε απογειώνουν, χαμογελαστοί κάτοικοι, όλα αυτά είναι η κυρά και αρχόντισσα της Θράκης, η Ξάνθη, η πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού.

Δεν είναι πολύ μεγάλη, αυτό σημαίνει ότι εύκολα μπορείτε, περπατώντας, να ανακαλύψετε όλες τις γραφικές γωνιές της. Στην κεντρική πλατεία, με το ψηλό ρολόι – έμβλημα, μπορείτε, πριν το ξεκίνημα, να απολαύσετε έναν καφέ, συνοδευόμενο πάντα από νοστιμότατα κουλουράκια. Από εκεί, δυο βήματα πιο πέρα, αρχίζει η Παλιά Πόλη. Εγώ από κει ξεκίνησα την περιήγησή μου, γιατί είχα ακούσει πολλά για την Παλιά Πόλη της Ξάνθης και είχα μεγάλη περιέργεια και επιθυμία να διαπιστώσω τι ακριβώς ήταν αυτό που έκανε όσους τη γνώρισαν να μιλούν με τόσο ενθουσιασμό γι’ αυτήν. Και πράγματι, μόλις άρχισα να περιδιαβαίνω στα στενά δρομάκια της, συνειδητοποίησα ότι κι εγώ ένιωθα τον ίδιο ενθουσιασμό και θαυμασμό. Σπίτια πανέμορφα, καλοδιατηρημένα, με εναλλαγές σχεδιασμών και χρωμάτων. Πλάι στα αρχοντικά, σπίτια απλά, όλα όμως δεμένα σ’ ένα αρμονικό σύνολο.

Χτισμένα το 19 αιώνα έχουν πολλές ομοιότητες στη μορφή και οργάνωση με τα σπίτια  της δυτικής Μακεδονίας και Ηπείρου. Λέγεται ότι μετεγκαταστάθηκαν μαζικά Ηπειρώτες και Μακεδόνες στην περιοχή της Ξάνθης και ίσως τεχνίτες απ’ αυτούς τους μετανάστες να ασχολήθηκαν με την οικοδομική δραστηριότητα βάζοντας το μεράκι και την τέχνη τους και επηρεάζοντας τον τρόπο δόμησης των σπιτιών. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούνται από ένα ψηλό, συνήθως υπερυψωμένο ισόγειο με χοντρούς λιθόκτιστους τοίχους και με λίγα και μικρά ανοίγματα προς τους δημόσιους χώρους και περισσότερα προς την πίσω αυλή, εκφράζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο  οι ιδιοκτήτες  την ανάγκη τους να κρατήσουν την ιδιωτική τους ζωή μακριά από τα αδιάκριτα μάτια. Ο όροφος έχει μεγαλύτερες διαστάσεις από το αντίστοιχο ισόγειο και προεξέχει στο δρόμο ή στον επιθυμητο προσανατολισμό και θέα. Οι εξωτερικοί τοίχοι στηρίζονται με πυκνά ή αραιά καμπυλωμένα διαγώνια ξύλα. Τα κύρια δομικά υλικά είναι η πέτρα και το ξύλο, που προμηθεύονταν οι τεχνίτες από τα πετρώματα και τα δάση των γύρω περιοχών. Πολλά απ’ αυτά τα σπίτια ήταν ιδιοκτησίες πλούσιων εμπόρων καπνού, οι οποίοι θέλησαν να αποτυπώνεται και στις κατοικίες τους η οικονομική δύναμη και ευμάρεια που βίωναν το 19ο αιώνα και αρχές του 20ου.

Αφού βρισκόμαστε στην παλιά Πόλη, ευκαιρία να επισκεφτούμε και το Λαογραφικό Μουσείο της Ξάνθης. Στεγάζεται σ’ ένα κτίριο που είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα ενός τύπου κατοικιών, που άρχισαν να κατασκευάζονται στην πόλη της Ξάνθης από τις αρχές του 19ου αιώνα και μετά. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό και προκαλεί αίσθηση σε κάθε επισκέπτη. Ανήκε – πού αλλού; – σ’ ένα πλούσιο καπνέμπορο. Αξίζει να το επισκεφτείτε για να πληροφορηθείτε αρκετά για τη ζωή της αστικής αλλά και της αγροτικής τάξης. Στο ισόγειο υπάρχει το γραφείο και ένα πιάνο, αγορά του ιδιοκτήτη από τα ταξίδια του στην Ευρώπη. Τους τοίχους κοσμούν ζωγραφιές Γερμανών ζωγράφων. Στον όροφο είναι οι κρεβατοκάμαρες με τα υπέροχα ζωγραφισμένα ταβάνια. Εκεί μπορεί να θαυμάσει κανείς τα λεπτοδουλεμένα σεντόνια και πετσέτες, κασέλες επιδέξια σκαλισμένες, κοσμήματα, υφαντά, τσεβρέδες, φορεσιές Θρακιωτών, όλα με τέχνη φτιαγμένα, δείγμα της καλαισθησίας αλλά και της οικονομικής δύναμης της αστικής τάξης. Στο ισόγειο τα γεωργικά εργαλεία μιλούν για την αγροτική και κτηνοτροφική ζωή της Θράκης. Το μουσείο, πραγματικό κόσμημα της πόλης, δένει άρρηκτα το παρόν με την ιστορία της.

Με το παρελθόν της πόλης δένεται επίσης και η περιοχή των καπναποθηκών, ένα τμήμα της πόλης που θυμίζει την οικονομική της άνθηση. Αξίζει η επίσκεψη εκεί, γιατί τα κτίρια, χτισμένα στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα, αποτελούν έξοχα δείγματα αρχιτεκτονικής, μερικά μάλιστα από αυτά είναι μοναδικά για τον ευρωπαϊκό χώρο.

Η Ξάνθη όμως είναι ονομαστή και για το ποτάμι της, το Νέστο, που πηγάζει από τη Ρίλα, νότια της Βουλγαρίας. Επειδή συνήθως η πεζοπορία για να ανακαλύψετε τις ομορφιές του ποταμού, είναι λίγο δύσκολη, μπορείτε να πάτε στη Σταυρούπολη και από κει να πάρετε το τρένο. Κινείται δίπλα στο ποτάμι , έχετε επομένως τη δυνατότητα να απολαύσετε τους συνεχείς μαιάνδρους του ποταμού αλλά και εικόνες μοναδικές. Κάθετα βράχια δεξιά και αριστερά, το βουνό από πίσω και στη μέση το ποτάμι να ακολουθεί την ίδια πορεία αιώνες τώρα. Πλούσια βλάστηση σ’ όλη τη διαδρομή και υπέροχα χρώματα, κυρίως άν διαλέξετε άνοιξη ή φθινόπωρο να κάνετε την εκδρομή σας. Επίσης ένα πλήθος πουλιών και ζώων που ζουν στην περιοχή  δημιουργούν ένα εκπληκτικό οικοσύστημα. Είναι ένα ποτάμι που σε παρασύρει σε μέρη μαγευτικά και ονειρεμένα.

Μετά από την περιπλάνηση ήρθε η ώρα να δοκιμάσουμε τις νοστιμιές της πόλης. Υπέροχες θρακιώτικες και ανατολίτικες γεύσεις, σιροπιαστά γλυκά, μας θυμίζουν ότι η Ξάνθη είναι  μια πολυπολιτισμική πόλη στην οποία οι Μουσουλμάνοι αποτελούν στοιχείο πολιτισμικό  της πόλης. Συνυπάρχουν αρμονικά με τους χριστιανούς, δένονται αρμονικά σ’ ένα ενιαίο σύνολο και οι διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και συνήθειες όχι μόνο δε γίνονται αιτία διαχωρισμού κα αποξένωσης αλλά αντίθετα εμπλουτίζουν και κάνουν πιο ενδιαφέρουσα τη φυσιογνωμία της πόλης.