//ΒΡΕΜΗ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΕΑ ΑΡΧΗ

ΒΡΕΜΗ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΕΑ ΑΡΧΗ

Πέμπτη πρωί, γύρω στις 10 : στην αγορά της Βρέμης βρίσκονται λίγοι άνθρωποι. Το μεσημεράκι όμως όλα θα αλλάξουν, όταν πολλοί έρχονται για ψώνια ή για μεσημεριανό φαί. Προς το παρόν στέκεται ένα γκρούπ με τουρίστες μπροστά από το Δημαρχείο. Ο ξεναγός τους μιλάει στα ρώσικα και δείχνει κάτι προς τα πάνω. Οι υπόλοιποι δείχνουν να συμφωνούν και κοιτούν προς τη διακοσμημένη πρόσοψη του δημαρχείου, η οποία ανήκει από το 2004 στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της Unesco.

Ο αριθμός των τουριστών στη Βρέμη αυξάνεται εδώ και χρόνια. Για το 2018, το τουριστικό κέντρο της Βρέμης υπολόγισε 2 εκατ. διανυκτερεύσεις.  Οι τουρίστες είναι κατά κύριο λόγο Γερμανοί, καθότι η Βρέμη είναι γνωστή ως παλιά εμπορική και ναυτική πόλη. Όμως και ο αριθμός των ξένων επισκεπτών διαρκώς μεγαλώνει. Για μερικούς η Βρέμη είναι η μικρή αδερφή της ναυτικής μητρόπολης του Αμβουργου, η οποία βρίσκεται 100 km πιο βόρεια, σε αντίθεση με τους  κατοίκους της Βρέμης που δεν το υποστηρίζουν αυτό. Γιαυτούς η πόλη τους είναι ένα εμπορικό κέντρο με τη δική του παράδοση, μια μοναδική πόλη με σχεδόν 550.000 κατοίκους. Μια μεγάλη αλλά ταυτόχρονα μια ζεστή, φιλική πόλη.

Η πόλη της Βρέμης  είναι μια Χανσεατική πόλη στη βορειοδυτική Γερμανία. Μια εμπορική και βιομηχανική πόλη με μεγάλο λιμάνι στον ποταμό Weser, αποτελεί μέρος της μητροπολιτικής περιοχής Bremen-Oldenburg που αποτελείται από 2,4 εκατομμύρια ανθρώπους. Είναι  η τρίτη πιο πυκνοκατοικημένη πόλη στη Βόρεια Γερμανία και η δέκατη  στη Γερμανία.

Παλιά πόλη
Η περιοχή της παλιάς πόλης οριοθετείται από την τάφρο της και τα παλιά μεσαιωνικά τείχη της στα βόρεια, δυτικά και ανατολικά. Στο νότιο τμήμα της, η παλιά πόλη συνορεύει με τον ποταμό Weser.  Το παλιότερο κομμάτι της βρίσκεται στο μισό νοτιοανατολικό της τμήμα, το οποίο ξεκινά με την πλατεία αγοράς (Marktplatz) και τελειώνει στη συνοικία Schnoor.

Marktplatz
Στη Marktplatz δεσπόζει η πολυτελή πρόσοψη του Δημαρχείου της Βρέμης. Το κτίριο ανεγερθηκε μεταξύ του 1405 και 1410 σε γοτθικό στυλ, αλλά η πρόσοψη χτίστηκε δύο αιώνες αργότερα (1609-1612) σε αναγεννησιακό ύφος. Σήμερα, φιλοξενεί ένα εστιατόριο, το οποίο διαθέτει μια πρωτότυπη διακόσμηση από γιγάντια βαρέλια κρασιού, το Ratskeller, καθώς και έναν ευρύτατο κατάλογο κρασιών, που διαθέτει πάνω από 600 – αποκλειστικά Γερμανικά – κρασιά. Είναι επίσης το σπίτι των δώδεκα παλαιότερων κρασιών στον κόσμο, τα οποία βρίσκονται αποθηκευμένα στα αρχικά τους βαρέλια στο θάλαμο Apostel. Τον Ιούλιο του 2004, μαζί με αγαλμα του Roland, το κτήριο προστέθηκε στη λίστα των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Δύο είναι τα σημαντικότερα αγάλματα που βρίσκονται στη δυτική πλευρά του Δημαρχείου: το ένα είναι το άγαλμα Roland (1404), του προστάτη της πόλης Roland, το οποίο κοιτάει κατά τον καθεδρικό ναό και φέρει το Durendart, το «ξίφος της δικαιοσύνης” και μια ασπίδα διακοσμημένη με ένα αυτοκρατορικό αετό. Το άλλο βρίσκεται στην είσοδο του Ratskeller και είναι το χάλκινο γλυπτό  των Die Stadtmusikanten (Μουσικοί της πόλης-1953), το οποίο απεικονίζει ένα γαιδαρο, ένα σκύλο, μια γάτα και ένα κόκορα από το παραμύθι των αδερφών Grimm.

Άλλα ενδιαφέροντα κτίρια στην περιοχή της πλατείας αγοράς  είναι το Schütting, ένα κτίριο του 16ου αιώνα φλαμανδική έμπνευσης, που ήταν το κτίριο των συντεχνιών, και η Stadtwaage, (χτίστηκε το 1588), με μια περίτεχνη πρόσοψη αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής. Οι προσόψεις και τα σπίτια γύρω από την πλατεία της αγοράς ήταν τα πρώτα κτίρια της Βρέμης που αποκαταστάθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο από τους ίδιους τους πολίτες της Βρέμης. Επίσης μπορεί κανείς εκέι να επισκεφτεί και τον εντυπωσιακό καθεδρικό ναό του St. Petri (13ος αιώνας), στα ανατολικά της Marktplatz, ο οποίος φιλοξενεί γλυπτά του Μωυσή και του Δαβίδ, του Πέτρου, του Παύλου και του Καρλομάγνου. Η Liebfrauenkirche (Εκκλησία της Παναγίας) είναι η παλαιότερη εκκλησία της πόλης (11ος αιώνας) και στην κρύπτη της υπάρχουν αρκετές εντυπωσιακές τοιχογραφίες από τον 14ο αιώνα.

Επίσης ενδιαφέρον προκαλεί η Martinikirche (Εκκλησία του Αγίου Μαρτίνου), μια γοτθική εκκλησία από τούβλο, η οποία χτίστηκε το 1229, και ξαναχτίστηκε το 1960 μετά την καταστροφή της κατά τον Β’ Παγκόσμιο  Πόλεμο. Η εκκλησία βρίσκεται στο τέλος της Böttcherstraße, δίπλα στην όχθη του ποταμού Weser.

Αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης είναι και το Schlachte, το παλιό μεσαιωνικό λιμάνι της Βρέμης, που σήμερα αποτελεί μια παράχθια οδό γεμάτη με παμπ και μπαρς από τη μία πλευρά και η όχθη του Weser από την άλλη.

Συνοικία Schnoor
Κρυμμένο ανάμεσα στον καθεδρικό ναό και το ποτάμι είναι το Schnoor, ένα μικρό, καλά διατηρημένο χώρο γεμάτο σοκάκια δρομάκια, σπίτια ψαράδων και εργατών του λιμανιού από το 17ο και 18ο αιώνα, το οποίο έχει πλέον καταληφθεί τώρα από καφετέριες, καταστήματα με είδη χειροτεχνίας και γκαλερί τέχνης.

Η περιοχή οφείλει το όνομά της στο παλιό ναυτιλιακό εμπόριο. Τα περάσματα ανάμεσα στα σπίτια συχνά σχετίζονται με επαγγέλματα ή αντικείμενα: Υπήρχε ένας τομέας στον οποίο τα έφτιαχναν τα σχοινιά και τα καλώδια (σχοινί = Schnoor) και μια γειτονική περιοχή, όπου τα συρματόσχοινα και αλυσίδες των αγκυρών κατασκευάζονταν (σύρμα = Wieren).

Εδώ είναι οι ρίζες της Χανσεατική πόλη της Βρέμης. Η συνοικία Schnoor ήταν το οικονομικό κέντρο από τις αρχές του ιστορία. Οι αλιείς, οι βιοτέχνες και οι έμποροι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι της Βρέμης και εγκαταστάθηκαν τον 10ο αιώνα στην περιοχή του ποταμού. Η πρώτη υπηρεσία πορθμείων ιδρύθηκε εδώ, και η πρώτη γέφυρα που διασχίζει το Weser χτίστηκε γύρω στο έτος 1240. Μπορεί κανείς να βρεί ένα παλιό τείχος και τα τμήματα του  πύργου που χτίστηκε γύρω στο 1200 κοντά στο λεγόμενο Marterburg.

Σήμερα τα παλαιότερα σπίτια χρονολογούνται από τον 15ο αιώνα. Τα περισσότερα όμως ανήκουν στο 17ο και 18ο αιώνα. Τα παλαιότερα κτίρια που σώζονται είναι το σπίτι στη Schnoor 15 (1402), και το σπίτι στη Schnoor 2 (1401). Μερικά σπίτια είναι αντίγραφα σύμφωνα με ιστορικά πρότυπα – όπως το σπίτι στη Wustestatte 1 – ή αποτελούνται μόνο από προσόψεις που αρχικά βρισκόταν αλλού – όπως το Amtsfischerhaus. Ένα από τα πιο διάσημα σπίτια που έχει διατηρηθεί στην αρχική του κατάσταση είναι η Schifferhaus στο δρόμο του Stavendamm.

Böttcherstraße
Όποιου του αρέσει η χαλαρότητα, επισκέπτεται αργά ή γρήγορα την Böttcherstraße – ένας μικρός δρόμος που οδηγεί από την κεντρική πλατεία προς τα μέσα. «Ένα πραγματικό κόσμημα», όπως την αποκαλούν πολλοί κάτοικοι της Βρέμης με υπερηφάνεια. Η μυστική κεντρική οδός της Βρέμης, λέει αστειευόμενος ο Andreas Calic. Ο 41χρονος κάθεται κάτω από μια καμάρα και παρατηρεί τον δρόμο προς τα κάτω, με τα μικρά σπιτάκια του από τούβλο, χαρακτηριστικό υλικό της βόρειας Γερμανίας. Οι προσόψεις είναι διακοσμημένες και η αρχιτεκτονικής τους πληθωρική. Αποτελούν απομεινάρια της εποχής που η Βρέμη ήταν ακόμα πλούσια. Το ίδιο δεν ισχύει βέβαια σήμερα, καθότι το κρατίδιο της Βρέμης παλεύει εδώ και χρόνια με τα οικονομικά της προβλήματα, ακόμα και αν αυτό δεν είναι ορατό στην καθημερινότητα της πόλης.

Ο Calic δουλεύει ως ξεναγός στην πόλη. Μετά από ένα χρόνο φοίτησης στην Ιταλία, ο πρώην φοιτητής Πολιτιστικών Επιστημών ανακάλυψε ξαφνικά το ενδιαφέρον του για την ιστορία της Βρέμης. Σήμερα εργάζεται ως πολιτιστικός επιστήμονας και ιστορικός για την Ένωση Εναλλακτικού Τουρισμού της Βρέμης, η οποία προσφέρει κυρίως ασυνήθιστες ξεναγήσεις στην πόλη. Επίσης ο Calic έχει ήδη οργανώσει διάφορες θεματικές βόλτες στην πόλη, οι οποίες αφορούν από την εγκληματική ιστορία της μέχρι και την ερωτική πλευρά της πόλης. Αλλά ακόμα και όταν όλα αυτά δεν συγκλίνουν προς την Böttcherstraße, ο μικρός αυτός δρόμος, ένας από τους πιο δημοφιλής προορισμούς της πόλης, εξακολουθεί να τον εντυπωσιάζει, καθότι γύρω από αυτόν υπάρχουν πολλές ιστορίες.

Για παράδειγμα μια γνωστή ιστορία είναι αυτή του ανθρώπου που μετέτρεψε το δρόμο αυτό σε αυτό που είναι σήμερα : ο Ludwig Roselius, που ήταν ένας έμπορος καφέ από τη Βρέμη. Ένας άνθρωπος, ο οποίος πλούτισε με την ανακάλυψη του ντεκαφεϊνέ καφέ. Έτσι άρχισε κατά τη δεκαετία του 20 με ένα μέρος των χρημάτων αυτών να αγοράζει στη Böttcherstraße το ένα σπίτι μετά το άλλο, μέχρι που κατέληξε να του ανήκει ολόκληρος ο δρόμος. Το ’30 έχτισε καινούργια σπίτια, αναμειγνύοντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική με στοιχεία του εξπρεσσιονισμού. Ο Roselius ήταν εθνικοσοσιαλιστής – παρόλα αυτά οι Ναζί υποστήριζαν ότι ο δρόμος αυτός αποτελεί «εκφυλισμένη τέχνη».

Ανάμεσα στα τουριστικά μαγαζιά υπάρχουν σήμερα και δύο μικρά μουσεία. Στις προσόψεις τους μπορεί κανείς να παρατηρήσει και να ανακαλύψει πολλές λεπτομέριες. «Ο Roselius είχε προσθέσει και μερικά διαφημιστικά καλαμπούρια στις προσόψεις των κτιρίων» προσθέτει ο Calic και δείχνει προς τα πολύχρωμα μωσαϊκά των παραθύρων. Εκεί είναι γραμμένο με γυαλί το σλόγκαν : «Καφές Hag, φροντίζει την καρδιά και τα νεύρα». Παλιά μπορούσε κανείς εδώ να δοκιμάσει τον ντεκαφεϊνέ καφέ. «Με τον τρόπο αυτό προσπαθούσε να προωθήσει με επιτυχία τα προϊόντα του στο αγοραστικό κοινό».

Καφές, εμπόρειο, εμπορικός σύνδεσμος – και το ερώτημα παραμένει : που είναι τελικά το λιμάνι; Οι γερανοί και τα εμπορικά πλοία που μεταφέρουν τα κοντέινερ δεν είναι ορατά από το κέντρο. Σε απόσταση 2 λεπτών από την Böttcherstraße κυλάει ο ποταμός Weser. Αλλά εκεί πλέουν μόνο κανα-δυο τουριστικά πλοιάρια για τα αξιοθέατα. Το λιμάνι βρίσκεται 2 χιλιόμετρα  έξω από την πόλη.

Υπερπόντια πόλη
Με αυτό ξεκινά ένα μικρό ταξίδι στο μέλλον της Βρέμης : Στην περιοχή του λιμανιού θα χτιστεί ένα τελείως καινούργιο κομμάτι της πόλης, η υπερπόντια πόλη. Σε μια επιφάνεια 300 εκταρίων θα αναπτυχθούν και θα τοποθετηθούν βομηχανίες, κατοικίες και χώροι διασκέδασης και ενασχόλησης. Ήδη εδώ και 10 χρόνια ξαναχτίζονται περιοχές στην υπερπόντια πόλη, περιοχές οι οποίες δεν έχουν πλέον καμία αξία και χρήση στη θαλάσσια και εμπορική οικονομία. Προκειται για ένα τεράστιο πολεοδομικό έργο.

Δύο θέσεις πρόσδεσης πλοίων αναχωματώθηκαν, και σε μια άλλη υπάρχουν τώρα υπερμοντέρνα σπίτια και κτίρια γραφείων και εταιριών – κάποια με παραθυρα-φινιστρίνια ή με μπαλκόνια τα οποία θυμίζουν κουπαστές πλοίων. Το 2010 μετακόμισαν στην περιοχή οι πρώτοι κάτοικοι. Από τα σπίτια τους έχουν θέα στα κοντέινερ, στις αποθήκες και στο λιμάνι.

Πρόκειται για μια τάση, η οποία παρατηρείται σε πολλές πόλεις που έχουν λιμάνι : μετά την ανακάλυψη των κοντέϊνερ τη δεκαετία του 70, η μεταφορά προϊόντων συγκεντρώθηκε στα μεγάλα λιμάνια, τα οποία διέθεταν με τα χρόνια όλο και μεγαλύτερες θέσεις και χώρους για τα εμπορικά πλοία. Αυτό συνέβει σε πολλές μικρές πόλεις με λιμάνι, όπως και στη Βρέμη, η οποία βρίσκεται σχεδόν 70 χιλιόμετρα μακριά από την ακτή και και έτσι δεν μπορούσε εύκολα να ακολουθήσει τις νέες τάσεις και να αναπτυχθεί. Τα πλοία ήταν πια πολύ μεγάλα για τον ποταμό Weser. Σήμερα μεταφέρονται με μικρότερα πλοία προϊόντα όπως κάρβουνο, πετρέλαιο και τρόφιμα μέχρι τη Βρέμη, και από εκεί με ποταμόπλοια, με το τρένο και με φορτηγά συνεχίζουν προς το εσωτερικό της χώρας.

Σήμερα μπορεί κανείς να δει στην περιοχή φορτηγά και εμπορικά τραίνα αλλά και ποδηλάτες ή πεζούς, οι οποίοι έχουν βγει μια βόλτα με τον σκύλο τους. Σε μια περιοχή μήκους 400 μέτρων, όπου παλιά βρίσκονταν οι αποθήκες του λιμανιού, τώρα στεγάζεται εκεί η σχολή καλών τεχνών. Το σαββατοκύριακο καταφθάνουν πολλοί κάτοικοι της Βρέμης στο λιμάνι, απλά για να δουν τι νέο υπάρχει στην περιοχή.

Στο μουσείο του λιμανιού, ακριβώς απέναντι από τη σχολή καλών τεχνών, φιλοξενείται έκθεση, η οποία παρουσιάζει την εξελικτική πορεία της πόλης του λιμανιού. Εκεί κοντά υπάρχει και ένα εργοστάσιο – καφεκοπτείο, το οποίο έχει πάντοτε τις πόρτες του ανοιχτές για τους επισκέπτες. Και ειδικά το καλοκαιρί έρχονται πολλοί τουρίστες από το κέντρο προς το λιμάνι, διασχίζοντας κατά μήκος τον ποταμό Weser.

Και η Dana Kleinschmidt  ταξιδεύει συχνά προς την περιοχή του λιμανιού. Η 37χρονη σπουδάζει στη σχολή καλών τεχνών. «Βρίσκω συναρπαστικό το γεγονός ότι η περιοχή αξιοποιήθηκε και ανοικοδομήθηκε.» Αγαπημένη της περιοχή είναι η παλιά λιμενοβιομηχανική περιοχή. Κυρίως εντυπωσιάζεται με τα παλιά διατηρητέα κτίρια στην περιοχή αυτή. Μερικά από αυτά θεωρούνται κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά χρησιμοποιούνται και λειτουργούν ακόμα. «Αυτό τα κάνει ακόμα πιο αυθεντικά και τους προσδίδει έναν ιδιαίτερο αέρα», λέει η Dana. Το μόνο που θα επιθυμούσε είναι τα νέα κτίρια να είχαν μια πιο ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική.

Το 2025 το μεγάλο έργο του λιμανιού θα είναι λογικά έτοιμο. Μέχρι τότε θα αλλάξουν πολλά ακόμα. Όμως στο φιλόξενο κέντρο της Βρέμης δεν προβλέπονται και μεγάλες αλλαγές. Το άγαλμα του Roland στη Βρέμη στην κεντρική πλατεία, το οποίο βρίσκεται εκεί εδώ και 600 χρόνια, φαίνεται εφυσηχασμένο όπως και πολλά μνημεία. Στις καφετέριες γύρω από το δημαρχείο κάθονται πολλοί και απολαμβάνουν τον καφέ τους. Το ίδιο κάνει και ο Andreas Calic, ο οποίος έχει ήδη παραγγείλει ένα Cappucino.

Καφές και Βρέμη – αυτό είναι πάλι μια άλλη ιστορία. Λέγεται ότι η πρώτη καφετέρια της Γερμανίας άνοιξε πριν από 300 χρόνια στην κεντρική αγορά της Βρέμης. «Ο καφές αποτελεί το πιο εμπορεύσιμο προϊόν στη Βρέμη», λέει ο Calic. «Απ’οσο ξέρω, το ένα τρίτο των ποτηριών καφέ που πίνεται στη Γερμανία προέρχεται από τη Βρέμη». Ένα από αυτά το κρατάει ήδη αυτός στο χέρι του.

Οι μουσικοί της πόλης από τη Βρέμη
Οι μουσικοί της πόλης της Βρέμης αποτελούν σήμερα ένα σημαντικό σύμβολο της πόλης. Η ιστορία προέρχεται από ένα παραμύθι των αδελφών Grimm, το οποίο διηγείται για ένα κόκορα, μια γάτα, ένα σκύλο και ένα γάιδαρο, οι οποίοι από φόβο να μην πεθάνουν, αποφασίζουν να πάνε όλοι μαζί στη Βρέμη και να γίνουν μουσικοί. Ένα άγαλμα στη μια πλευρά του δημαρχείου συμβολίζει την ιστορία αυτή. Πολλοί τουρίστες απορούν γιατί το άγαλμα αυτό είναι σχετικά μικρό και δεν μπορεί κανείς να το αντιμετωπίσει εύκολα. Ο λόγος είναι ότι στη δεκαετία του 50 επιλέχθηκε η θέση αυτή ως προσωρινή. Όταν όμως άρχισαν οι δημόσιες συζητήσεις για τη μεταφορά του αγάλματος σε άλλο μέρος, οι κάτοικοι της Βρέμης δήλωσαν ότι το άγαλμα πρέπει να παραμείνει εκεί που είναι.

Μικρό και φτωχό
Το μικρότερο γερμανικό ομοσπονδιακό κρατίδιο της Βρέμης αποτελείται μόνο από 2 πόλεις. Όμως η Βρέμη είναι και το πιο φτωχό κρατίδιο της Γερμανίας. Υπάρχουν πολλοί λόγοι, για τους οποίους το κρατίδιο είναι τόσο χρεωμένο: κυρίως έχει να κάνει με την πολιτική οργάνωση των ομοσπονδιακών κρατιδίων της Γερμανίας και με την αναδιανομή των εισφορών από του κρατικούς φόρους. Έτσι για παράδειγμα η Βρέμη ίσα που λαμβάνει κάποια αποζημίωση για τα έξοδα των υποδομών του λιμανιού. Επίσης επηρεάζουν την όλη κατάσταση και οι αλλαγές στην οικονομία. Εκτός από αυτό τα κόστη διαχείρισης του μικρού αυτού κρατιδίου είναι πολύ υψηλά σε σύγκριση με μεγαλύτερα ομοσπονδιακά κρατίδια.

Στη Βρέμη το ανα κεφαλή χρέος είναι τόσο μεγάλο όσο σε κανένα άλλο ομοσπονδιακό κρατίδιο, και παράλληλα παρουσιάζει και υψηλό δείκτη ανεργίας. Ταυτόχρονα το ακαθάριστο εθνικό προϊόν είναι το δεύτερο υψηλότερο στη Γερμανία – το πρώτο είναι στο Αμβούργο. Άλλωστε στη Βρέμη ζουν πολλοί εκατομμυριούχοι.

Πάντα υπάρχει στις πολιτικές συζητήσεις το θέμα της ένωσης με άλλα ομοσπονδιακά κρατίδια. Αλλά για τους κατοίκους της Βρέμης η αυτονομία είναι αυτόματα συνδεδεμένη με το πώς βλέπουν το λιμάνι ως αυτοδιαχειριζόμενο, ελέυθερο. «Για τη Βρέμη έχει πολύ μεγάλη αξία να διατηρήσει την αυτονομία και να παραμείνει ανεξάρτητο κρατίδιο», τονίζει ο Calic. «Ακόμα και όταν δεν αποτελεί την ιδανικότερη λύση στο οικονομικό ζήτημα».

eva