//ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΣΣΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΣΣΑ

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας, στεγάζεται στο χώρο (όχι στο κτίριο, το οποίο είναι μεταγενέστερο) όπου πραγματοποιήθηκε η Α΄ Εθνοσυνέλευση της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος στις 15-11-1821. Το κτήριο ανήκε στη Διοίκηση Χωροφυλακής Άμφισσας, για να γίνει κτήμα του Υπουργείου Πολιτισμού. Στη συνέχεια ανακαινίστηκε και διαμορφώθηκε καταλλήλως για να στεγάσει τα αρχαιολογικά ευρήματα της Άμφισσας και της περιοχής της.

Στο μουσείο εκτίθενται νομισματικές συλλογές και αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή της Φωκίδας. Συγκεκριμένα, στις προθήκες του εκτίθενται προκερματικό και κερματόμορφο χρήμα, η νομισματική συλλογή του Δρόσου Κραβαρτόγιαννου, νομισματικοί θησαυροί, νομίσματα των ρωμαϊκών, υστερορωμαϊκών και βυζαντινών χρόνων, νομίσματα από τη Ενετοκρατία και τη Φραγκοκρατία, καθώς και νομίσματα από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα, συμπεριλαμβανομένου και του ευρώ. Τα αρχαιολογικά εκθέματα είναι από την ευρύτερη περιοχή και πρόκειται για ψηφιδωτά, τάφους, επιτύμβιες στήλες, επιγραφές και αντικείμενα από την εποχή του Χαλκού μέχρι και τα ρωμαϊκά χρόνια, καθώς και ένα εντυπωσιακό άγαλμα της Περσεφόνης από το αρχαίο Κάλλιο που βρίσκεται στο νομό Φωκίδας. Πρόκειται για ένα αξιόλογο μικρό μουσείο, που αξίζει λίγο από το χρόνο σας (Δευτέρα – Κυριακή, 08.00 – 14.30, είσοδος 2 ευρώ, 1 ευρώ η μειωμένη, δωρεάν για τους φοιτητές, τηλ.: 22650-23.344).

Το Λαογραφικό Μουσείο Άμφισσα, που ίδρυσε και συντηρεί η «Εταιρεία Φωκικών Μελετών». Το μουσείο, αν και δεν έχει ανοίξει επίσημα τις πύλες του, τα τελευταία τέσσερα χρόνια είναι επισκέψιμο (τηλ.: 22650-28.102, 28.175).

Ιδρύθηκε από την εταιρία Φωκικών Μελετών και στεγάζεται στο διώροφο νεοκλασικό του Παναγιώτης Λύτρα. Από τα πλουσιότερα της χώρας, διαθέτει αντικείμενα που χρονολογούνται από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Διασώζεται σε καλή κατάσταση πλήρεις συλλογές μη υφιστάμενων ή προς εξαφάνιση σήμερα βιοτεχνιών, εργαστηρίων, ακόμα και εργοστασίων. Τα σπουδαιότερα εκθέματα αποτελούν μηχανές και εξαρτήματα του βυρσοδέψη, του κουδουνά του σχοινοποιού, του βαρελά, του σαγματοποιού, καθώς και του άλλοτε εργοστασίου σιγαρέτων Ταλαμάγκα. Διαθέτει επίσης παλαιά σπάνια αντικείμενα οικιακής χρήσεως και οικονομίας.

Τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας, 40.000 τόμων, που ιδρύθηκε το 1957 από τη Φοιτητική Ένωση Φωκέων, με σπάνιους τίτλους βιβλίων.

Στο υπόγειο της οικίας Γερολυμάτου υπάρχει το μοναδικό ευρεθέν στην Άμφισσα ενεπίγραφο ψηφιδωτό, του οποίου την ερμηνεία της παράστασης και των επιγραφών επιχείρησε πρώτος -όπως διαβάζουμε- ο Αντ. Κεραμόπουλος: «Έντρομος πυγμαίος, που κρατεί ράβδο, τρέχει προς στα αριστερά κυνηγημένος από γερανό. Η παράσταση είναι κωμική, όπως εύγλωττα δηλώνει η επιγραφή: ΣΧΟΛΗ ΜΗ ΤΟ ΔΡΕΙΛΟΝ. Με αυτά τα λόγια ο πυγμαίος παρακαλεί τον γερανό να μην του πειράξει το δρείλον, ήτοι το φαλλό. Μια δεύτερη επιγραφή, αντίποδας της προηγούμενης, διακρίνεται παράλληλα προς τα θεμέλια, τα οποία προφανώς κατέστρεψαν την παράσταση: ΒΟΙΘΕΙ ΠΑΠΑ. Προφανώς, ο ίδιος πυγμαίος καταδιωκόμενος από γερανό επικαλείται τη βοήθεια του πατέρα του». Με βάση το υδραγωγικό αυλάκι που εφάπτεται του δαπέδου, υποτίθεται ότι στη θέση αυτή υπήρχε γυμναστικό ή παλαιστικό ίδρυμα. Πιθανότερη, όμως, λέγεται ότι είναι μια άλλη άποψη ότι πρόκειται για λουτρό ή αίθριο έπαυλης.

Κάτω από το Φρούριο Άμφισσας, στην πρώην οικία Σίμου Μπρουγιαννάκη, αποκαλύφθηκε ψηφιδωτό δάπεδο, παρόμοιο με το ψηφιδωτό του παλαιοχριστιανικού Βαπτιστηρίου, με τοίχους ύψους 2 μ. και αίθουσα ορθογώνια, που η νότια στενή πλευρά της απολήγει σε αψίδα. Η διακόσμηση είναι όμοια με εκείνη της κυκλικής αίθουσας του βαπτιστηρίου. Το οίκημα αγοράστηκε από την αρχαιολογική υπηρεσία κατεδαφίστηκε και στη θέση του κατασκευάστηκε στέγαστρο για το οικοδόμημα και το μωσαϊκό. Και τα δύο μωσαϊκά, του βαπτιστηρίου και το αναφερθέν, έγιναν από τον ίδιο ψηφοθέτη.

Το παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο
Σημαντικό θεωρείται το παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο παραπλεύρως του ναού της Μητροπόλεως. Κυκλική αίθουσα πρώιμης βασιλικής με μωσαϊκό δάπεδο. Το οικοδόμημα αυτό κατασκευάστηκε κατά την περίοδο 3ου και 4ου αιώνα μ.Χ.

Τη Λυκότρυπα
Κατά τον Παυσανία στην Άμφισσα υπήρχαν δύο αξιομνημόνευτοι τάφοι, της Άμφισσας και του Ανδραίμονα, δεν αναφέρει όμως λεπτομέρειες γι’ αυτούς. Ο μοναδικός τάφος που σώζεται ως σήμερα είναι γνωστός με το όνομα Λυκότρυπα, στο Ανατολικό άκρο της πόλης στις υπώρειες του βουνού Κόφινας. Είναι μνημείο αρχαιότατης εποχής, χονδροειδούς τέχνης. Μαζί με τα κυκλώπεια τείχη του Κάστρου αποτελεί μια από τις αρχαιότερες κατασκευές της Άμφισσας. Είναι βράχος φυσικός, κωνοειδής και κομψός, που αποτελούσε σπήλαιο, για να διαμορφωθεί κατάλληλα και να χρησιμοποιηθεί σαν μνημείο σημαίνοντος προσώπου. Η θύρα είναι φαρδιά και ψηλή. Στο βάθος του εσωτερικού υπάρχει μια λάρνακα λαξευμένη που χρησίμευε σαν τάφος. Το μνημείο ανάγεται κατά πάσα πιθανότητα στη Μυκηναϊκή εποχή, όταν οι τάφοι των βασιλέων και των αρχόντων κατασκευάζονταν έξω από τα τείχη των πόλεων. Η τοπική παράδοση, κατά τον περιηγητή Μπυσσόν, ανέφερε πως η Λυκότρυπα ήταν ο τάφος του αιγυπτίου Φώκου, που έδωσε το όνομά του στη Φωκίδα. Ο Σάθας αναφέρει πως υπήρχαν και άλλοι τάφοι που όμως καταστράφηκαν από τους κατοίκους της Άμφισσας για πορισμό λίθων. Ένας από αυτούς, ο επισημότερος, σώθηκε γιατί θεωρήθηκε ιερός από τους Τούρκους. Κατά δική τους παράδοση, άγιος Μωαμεθανός που βασανίστηκε από δήγματα εντόμων, αφού προμηθεύτηκε ψωμί και νερό, κλείστηκε στη Λυκότρυπα, και όταν του τελείωσαν οι προμήθειες πέθανε. Οι Τούρκοι για να τον τιμήσουν του άναβαν καντήλι κάθε νύχτα. Αυτή υπήρξε η αιτία της διάσωσης του μνημείου.

Το Κάστρο των Σαλώνων  χτίστηκε επί Πελασγών Οι βάσεις του αποτελούνται από ορθογώνιους λίθους οριζόντια τοποθετημένους και ήταν , η Ακρόπολη της αρχαίας Άμφισσας Πάνω σ’ αυτούς έχτισαν οι Βυζαντινοί κι ύστερα οι Φράγκοι και οι Καταλάνοι. Σώζεται ο εξωτερικός περίβολος του τείχους σε καλή κατάσταση, τα εσωτερικά τείχη και η εσωτερική πύλη αποτελούμενη από ογκολίθους τεραστίων διαστάσεων. Στο εσωτερικό των τειχών υπάρχουν ερείπια φραγκικής εκκλησίας, άλλης μικρής βυζαντινής και μικρού ρωμαϊκού τεμένους. Διακρίνονται επίσης δύο στρογγυλοί πύργοι βυζαντινής κατασκευής εκ των οποίων ο καλύτερα διατηρημένος φέρει το όνομα “Πύργος της βασιλίσσης”.

Κατά την παράδοση το Κάστρο των Σαλώνων είναι ένα από τα κάστρα της Ωριάς, δηλ. της ωραίας, κρύβοντας τον θρύλο της όμορφης βασιλοπούλας που σκοτώθηκε

Σημαντικότατο ρόλο θα παίξει το Κάστρο στην Επανάσταση του 1821. Στις 27 Μαρτίου πολιορκείται και καταλαμβάνεται η πόλη των Σαλώνων από το Πανουργιά και τα παλικάρια του. 600 Τούρκοι κλείνονται στο Κάστρο. Στις 10 Απριλίου, ανήμερα του Πάσχα, οι Τούρκοι εξουθενωμένοι παραδίδουν τον οπλισμό τους στον Πανουργιά, συλλαμβάνονται και εξοντώνονται. Το Κάστρο των Σαλώνων είναι το πρώτο Κάστρο που έπεφτε σε χέρια ελληνικά, σύμβολο λευτεριάς που είχε αρχίσει να σημαίνει στην καρδιά της Ρούμελης.
Η θέα από ψηλά με τον ελαιώνα της Άμφισσας στο βάθος, δίχως άλλο, θα σας εντυπωσιάσει